کیسه زبر و دست‌های دلاک؛ روایتی از حمام‌های سنتی و شغلی که به خاطره پیوست

صدای خاوران-حذف حمام‌های عمومی و کمرنگ‌شدن شغل دلاکی را نتیجه تغییرات سریع ساختاری، اقتصادی و فرهنگی می‌داند و می‌افزاید: گسترش لوله‌کشی آب و گاز، ساخت خانه‌های ویلایی و آپارتمانی با حمام‌های شخصی، تغییر الگوهای بهداشتی، دگرگونی سبک پوشاک و ورود شیوه‌های جدید نظافت فردی، باعث شد نیاز مردم به حمام‌های عمومی و خدمات کیسه‌کشی کاهش یابد. با این حال، به باور او، فراموشی این شغل نباید به معنای فراموشی ارزش فرهنگی آن باشد. کیسه‌کشی، دلاکی و حمام‌های سنتی بخشی از تاریخ اجتماعی مردم خراسان‌اند؛ تاریخی که در دل خاطرات سالمندان، در واژه‌های محلی، در اصطلاحات قدیمی و در روایت‌های خانوادگی باقی مانده است. امروز شاید دیگر صدای ریختن آب در صحن حمام‌های قدیمی، بخار گرم خزینه، صدای دلاک و صف انتظار برای کیسه‌کشی کمتر شنیده شود؛ اما این آیین‌ها، درس‌هایی از زندگی ساده، جمعی و اصیل گذشته را به همراه دارند. آن‌ها به ما یادآوری می‌کنند که پشت دیوارهای زندگی مدرن و امکانات امروز، ریشه‌هایی عمیق و ارزشمند از فرهنگ مردم نهفته است؛ ریشه‌هایی که اگر روایت نشوند، آرام‌آرام از حافظه جمعی پاک خواهند شد.