رکود ۱۰ ساله؛ اعتراف تلخ فرماندار به «خمودگی مدیریتی»
فرماندار کاشمر، در مواجهه با نگرانیها از احتمال تعطیلی مرکز یا ممنوعیت جذب رشتهها، با نگاهی واقعگرایانه اما تلخ، وضعیت را محصول یک روند طبیعی دانست.
محمد قربانی با اشاره به اینکه بیش از۱۰ سال از افتتاح این مرکز میگذرد، تأکید کرد: ما هیچ توسعه ساختاری، علمی و فیزیکی در این مرکز نمیبینیم؛ رکود سختی بر این مجموعه حاکم است. وی حتی با صراحت تمام پذیرفت که اگر در جایگاه مسئولان بالادستی بود، از این ادغام حمایت میکرد.
قربانی با انتقاد از عملکرد سالیان گذشته گفت: طی تمامی این سالها، حتی یک مترمربع زمین برای این موسسه نداریم. اگرچه وی اشاره کرد که طی دو سه هفته اخیر زمینی به مساحت ۲ هکتار برای احداث خوابگاه در مراحل واگذاری قرار گرفته و اعتباری ۳۰ تا ۴۰ میلیارد تومانی نیز پیشبینی شده، اما افزود: این اتفاقات باید در سالهای پیش که وضعیت اقتصادی بهتر بود رخ میداد؛ اکنون در نقطهای هستیم که همه چیز باید از صفر شروع شود.
بخش بحثبرانگیز سخنان فرماندار، نقد مستقیم مدیریت مرکز بود که گفت: من در مجموعه مدیریتی فعلی مرکز آموزش عالی کاشمر، اراده و انگیزه برای ارتقاء را نمیبینم. شاید در دلشان بخواهند، اما متأسفانه یک رکود و خمودگی حاکم است.
وی با تأکید بر اینکه در شرایط فعلی نباید به دنبال مقصر دانستن فرد خاصی بود، تصریح کرد: اکنون باید در دو مسیر پیش برویم؛ نخست، از تهران پیگیر هستیم تا هر چه زودتر جلسهای در دفتر وزیر علوم یا معاونین ایشان برگزار شود و موضوع به صورت حضوری بررسی گردد.
قربانی در ادامه به مسیر دوم اشاره کرد و گفت: اگر موفق نشویم جلوی این روند را بگیریم و مسیر فعلی ادامه یابد، تنها راه چاره این است که مسیر توسعه این مرکز را در پیش بگیریم.
تصمیمی غیرکارشناسی و مغایر با آمایش سرزمین
در جبهه سیاسی، نماینده مردم ترشیز در مجلس شورایاسلامی، با مخالفت صریح با طرح الحاق، آن را تصمیمی «غیرکارشناسی و مغایر با اصول آمایش سرزمین» خواند.
حجتالاسلام جواد نیکبین با انتقاد شدید از بیخبری مقامات محلی از این تغییر ساختاری گفت: متأسفانه این تصمیم بدون اطلاع یا مشورت با مسئولان شهرستان، فرمانداران، رؤسای دانشگاهها و نمایندگان اتخاذ شده و به همین دلیل، مجموعه مدیریتی منطقه با آن مخالف است.
وی تأکید کرد که این اقدام، خلاف اهداف بلندمدت توسعه ترشیز است و وعده داد که از طریق طرح سؤال از وزیر علوم و رایزنی با مراجع ذیربط، برای توقف این روند تلاش خواهد کرد.
هشدار امام جمعه؛ خطر مهاجرت نخبگان در سایه سستی مسئولان
امام جمعه کاشمر نیز با ابراز نگرانی عمیق، نسبت به پیامدهای اجتماعی این تصمیم هشدار داد. حجتالاسلام جواد طاهری ضمن تأکید بر ضرورت حفظ این مرکز به عنوان یک سرمایهی حیاتی، گفت: هرگونه سستی در پیگیری این موضوع میتواند منجر به انحلال این مرکز و مهاجرت نخبگان و دانشجویان به شهرهای همجوار شود.
وی افزود که اگر روند فعلی ادامه یابد، مرکز به شکلی خودبهخود مقدمات انحلال خود را فراهم میکند، به طوری که تدریس کاهش یافته و دیگر دانشجویی باقی نماند.
شوک مدیر مرکز از «بیخبری» تا «تجربه تلخ گذشته»
در سوی دیگر ماجرا، مدیریت مرکز آموزش عالی کاشمر با ابراز بیاطلاعی از این تصمیم، از لحظه مطلع شدن خود سخن گفت. امین حسینی، مدیر مرکز، اعلام کرد که تنها زمانی از این الحاق مطلع شد که وزیر علوم در گناباد حضور داشت.
حسینی با اشاره به سابقه تاریخی مرکز، نسبت به پیامدهای اقتصادی و مدیریتی الحاق هشدار داد: ما در کشور نمونه موفقی ندیدیم که یک ساختار مستقل، با الحاق به نهادی دیگر، توسعه بیشتری پیدا کند.
وی با یادآوری تجربه تلخ سال ۱3۴۱ که بودجه مرکز به دانشگاه فردوسی مشهد وابسته بود، از احتمال همپوشانی رشتهها و از دست رفتن هیئت علمی هشدار داد: ما ۱۵ سال تلاش کردیم تا هیئت علمی را به ۲۰ عضو برسانیم که ۱۲ نفر آن در ۴ سال اخیر جذب شدهاند. اگر این رشتهها از ما گرفته شود، عملاً باید ۱۵سال دیگر برای جبران تلاش کنیم.
وی با انتقاد از فقدان نقشهراه مشخص در استان، هشدار داد که اگر این مسیر ادامه یابد، امکان تعطیلی کامل مرکز وجود خواهد داشت.
حسینی با اشاره به چالشهای ناشی از همپوشانی رشتههای تحصیلی گفت: اگر قرار باشد با این الحاق، جلوی رشتههای مشابه گرفته شود، باید دید تکلیف وضعیت موجود چه خواهد شد.
وی با اشاره به سابقه مرکز آموزش عالی کاشمر بیان کرد: این مرکز ظرفیت و استقلال این را دارد که بتواند روی پای خود بایستد و توسعه پیدا کند. البته باید اذعان داشت که در 10 تا 13 سال گذشته مدیریتهای این مرکز اشتباهاتی را هم داشته و برخی فرصتهای مهم در کشور را مانند ساخت و ساز برای دانشگاه از دست دادهاند.
تحلیل ریشهها؛ از «کما رفتن توسعه» تا «فرصت بازسازی»
رئیس سابق مرکز آموزش عالی کاشمر با نگاهی تحلیلی، الحاق این مرکز به دانشگاه حکیم سبزواری را صرفاً یک تصمیم اداری ندانست بلکه آن را نتیجه سالها ضعف ساختاری و توقف توسعه معرفی کرد.
هادی معماریان، فقدان سند راهبردی تا سال ۱۳۹۷را عامل اصلی توسعه رشتههای نامتناسب با نیاز منطقه ترشیر ذکر کرد و افزود: از دست رفتن فرصت جذب ۲۰ هیأت علمی متخصص در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی در سال ۱۳۹۲، ارتباط ناکافی با صنعت و جامعه، و حمایت ناکافی محلی در تأمین زمین و بودجه از دیگر چالشهای عمده بود.
معماریان سیاستهای محدود کننده آمایش در سالهای ۱۳۹۷تا ۱۴۰۱ را عاملی دانست که مسیر توسعه را مسدود کرد.
وی تصریح کرد: با وجود مشکلات، مرکز طی سالهای ۱۳۹۷تا ۱۴۰۱ با تدوین سند راهبردی، افزایش تعداد دانشجو، اخذ مجوز مرکز رشد کشاورزی، واگذاری زمین هفتهکتاری و توسعه پژوهشهای منطقهای، نشان داد که قابلیت احیا را داراست.
معماریان، نقطه عطف منفی را پس از سال ۱۴۰۱ عنوان کرد و از آسیبهای تغییر مدیریت سخن گفت: طرح عمرانی پردیس متوقف شد، مراکز نوآوری غیرفعال شدند و مرکز وارد مرحلهای گردید که هویت مستقل خود را از دست داد. با این حال، او راهی برای خروج از این بنبست باز میگذارد و میگوید الحاق میتواند «بزرگترین فرصت یک دهه اخیر» باشد، مشروط بر اینکه از ۶ راهکار زیر پیروی شود:
احیای سند راهبردی با تمرکز بر مزایای واقعی ترشیز(آب، کشاورزی، انگور، انرژیهای خورشیدی)؛ ایجاد رشتههای مأموریتمحور به جای رشتههای عمومی؛ احیای مرکز نوآوری و رشد کشاورزی؛ اجرای مرحلهای طرح پردیس هفتهکتاری؛ تعریف شاخصهای عملکرد بر مبنای درآمد اختصاصی و ارتباط با صنعت؛ تشکیل شورای راهبردی توسعه با حضور دانشگاه سبزواری، مسئولان محلی، بخش خصوصی و نخبگان.
وی معتقد است: مهمترین خطر الحاق، حلشدن هویت مستقل مرکز و تقلیل آن به یک واحد آموزشی محدود و هزینهبر است که در بلندمدت به حذف تدریجی آن منجر خواهد شد. همچنین تمرکز تصمیمگیری در سبزوار، فاصله مدیریتی با مسائل بومی کاشمر را افزایش میدهد.
معماریان با اشاره به اینکه منطق ساماندهی آموزش عالی بر پایه مأموریتگرایی استوار است، افزود: میتوان از همین چارچوب برای دفاع از بقای مرکز استفاده کرد.
***
حفظ مرکز آموزش عالی کاشمر، فراتر از یک بحث اداری، یک ضرورت استراتژیک برای جلوگیری از «مرگ علمی» منطقه است. اگر این مرکز قرار است زنده بماند، باید از مدلهای مدیریتی خموده عبور کرد. یا امروز با جسارت برای توسعه این مرکز میجنگید، یا پذیرفته باشید که سکوت و بیتحرکی، حکم انحلال و مهاجرت اجباری نخبگان منطقه را امضا کرده است.
