ایران در توسعه بیابان به رتبه پنجم جهان رسیده است؛ روزانه ۴۰ هکتار از اراضی کشور تخریب و به بیابان تبدیل میشود.
فاطمه سعیدینیا، پژوهشگر مرکز تحقیقات کشاورزی خراسانرضوی، با هشدار درباره وضعیت بحرانی خاک در کشور گفت: حدود ۹۰ درصد از مساحت ایران در اقلیم خشک و نیمهخشک قرار دارد و ۱۲۵ میلیون هکتار از اراضی در معرض کاهش توان تولید هستند.
به گفته وی، از این میزان، ۱۰۰ میلیون هکتار با فرسایش آبی، ۲۰ تا ۲۱ میلیون هکتار با فرسایش بادی و ۵ میلیون هکتار با فرسایش شیمیایی و فیزیکی مواجهاند. همچنین ۱۲ درصد از سطح کشور تحت تأثیر فرسایش آبی است؛ رقمی که شش برابر میانگین جهانی برآورد میشود. در عین حال، ۴۶ درصد از عرصههای کشور سالانه بیش از ۱۰ تن در هکتار فرسایش را تجربه میکنند.
سعیدینیا با اشاره به گسترش پهنههای با شدت فرسایش بالا افزود: روند تخریب خاک از دهه ۵۰ تا ۹۶ شتاب چشمگیری گرفته و نقشههای ملی، افزایش گستره نقاط بحرانی را نشان میدهد.
وی وضعیت خراسان رضوی را نیز نگرانکننده توصیف کرد و گفت: قرارگیری استان در کمربند خشک و نیمهخشک جهان، آن را در برابر فرسایش بسیار آسیبپذیر کرده است؛ بهطوریکه ۱۲ تا ۱۵ درصد اراضی کشاورزی و مراتع با فرسایش شدید و بسیار شدید روبهرو هستند. شیب اراضی و الگوهای نادرست کشت، عامل اصلی فرسایش آبی و کمبود پوشش گیاهی و بادخیزی منطقه، محرک فرسایش بادی است.
این پژوهشگر همچنین نسبت به تشدید شوری و غرقآبی خاک در دشتهای استان هشدار داد و گفت: مدیریت نادرست آبیاری و نبود سیستم زهکشی کارآمد، موجب بالا آمدن آبهای زیرزمینی شور و تجمع املاح در سطح خاک شده است.
به گفته وی، چرای بیرویه و تراکم بالای دام در مراتع ییلاقی و قشلاقی نیز سرعت تخریب خاک را افزایش داده است؛ روندی که با کاهش نفوذپذیری خاک، افزایش رواناب و افت تغذیه سفرههای زیرزمینی همراه است. سعیدینیا تأکید کرد: در صورت اصلاح نشدن مدیریت منابع طبیعی و کشاورزی، خراسانرضوی با افت شدید آبهای زیرزمینی و تهدید جدی امنیت غذایی و معیشت میلیونها نفر مواجه خواهد شد.
